فصل هفت
و لبخند زد. هميشه پدرم مرا محبوبه يا محبوب صدا مي كرد. كمتر جان به كار مي برد. ظرف باقلوا كمي دورتر روي زمين بود. باقلوايت يعني باقلواي عروسيت. اين نشانۀ آن بود كه پدرم از اين داماد راضي و خرسند است. دودستي ظرف را پيش رويش گرفتم. بافلوا را برداشت و آهسته چند بار به شانه ام كوبيد. پدرم مرد ملايم و خوش خلقي
.بود
يك ساعت به غروب در زدند و آمدند. با كالسكۀ داماد كه مي خواستند به رخ بكشند. درشكۀ روسي با دو چراغ كريستال آيينه دار شمع سوز بادگير. رنگ درشكه مشكي براق بود. چرخ هايش قرمز. تشك شبرو با فنرهاي نرم .
دو اسب يك قد و يك رنگ و يك اندازه. هر دو جوان. سورچي با سبيل تاب داده كه با وجود آن كه بهار بود و هوا رو به گرما مي رفت، باز كلاه پوستي بر سر نهاده بود و به همان اندازۀ درشكه تر و تميز و براق مي نمود. صاف در
.صندلي خود نشسته بود و به روبرو نگاه مي كرد. انگار مي خواست ابهت منظره را بيشتر نمايان كند
من و خواهرم توي اتاق گوشواره پنهان شده بوديم. خجسته نخودي مي خنديد و من فحشش مي دادم. مرتب مي گفتم خفه شود. آبروريزي نكند. ولي مگر حريفش بودم؟ آنها در اتاق كناري چادر از سر برداشته و وارد پنجدري
شدند. من از سوراخ كنار شيشه رنگي كه كمي شكسته بود مي ديدم. مادر داماد چاق، مسن، متكبر، سرا پا غرق در جواهر بود ولي از آن شاهزاده خانم هاي آداب دان و خوش برخورد بود. به دنبالش دخترش – خواهر داماد – و عروسش كه زن برادر بزرگر داماد بود مثل جوجه اردك دنبال مادر راه مي رفتند. بعد هم دايۀ سياهپوست داماد مي آمد. با قد بلند و رشيد. از آن سياه هاي خوشگل و خوش بر و رو. متكبرتر از مادر داماد. انگار كه داماد واقعا پسر او بود. مرتب پسرم پسرم مي كرد. او هم دست بند طلا داشت و چارقدش را در زير گلو با سنجاق طلا محكم كرده بود. با مادرم خوش و بش كردند و نشستند.تعارف هاي مرسوم رد و بدل شد. خيلي خوش آمديد؛ قربان قدمتان؛ صفا آورديد؛ افتخار مي كنيم اجازه داديد خدمت برسيم؛ منت گذاشتيد؛ غلام شماست؛ كنيز شماست؛ كوچك
:شماست. بعد مادر داماد پرسيد
خوب، عروس خانم كجا تشريف دارند؟ اجازه مي دهيد زيارتشان كنيم؟ :مادرم گفت
.اختيار داريد خانم، اجازۀ ما هم دست شماست. الان خدمت مي رسد
مادرم از اتاق بيرون آمد و به صداي نسبتا لند و تشريفاتي به طوري كه آن ها كه توي اتاق بودند نيز بشنوند
:گفت
.محبوب جان، بيا خدمت شازده خانم عرض ادب كن
:بعد دوان دوان ولي بي سر و صدا وارد اتاقي شد كه ما در آن بوديم و آهسته گفت
!شانس آوردي محبوبه، بدو چاي را بردار و بياور. توي سيني نريزي ها! داغ باشد ها
w W w . T A K - S I T E . I R
مادرم وارد اتاق شد و من دو دقيقه پس از او سيني نقرۀ چاي را كه دايه چانم آماده كرده بود با دستي لرزان گرفتم و پاي به درون نهادم. به محض آن كه وارد اتاق پنجدري با آن شكوه و جلال شدم، فورا فهميدم كه خيال مرد نجار كه در سرم بود چه خيال خام و عبثي است. انگار فاصلۀ بين خودم و او را با چشم مي ديدم. من؟ مني كه به اين زندگي و اين تشريفات و اين شوهرها تعلق داشتم! من كجا و او كجا؟ انگار موجي بزرگ مرا از رويا جدا كرد و به
:دنياي واقعيت كشاند. گفتم
.سلام
:شاهزاده خانم گفت
.به به، سلام به روي ماهت. چه دختر مقبولي داريد خانم. ماشاالله، هزار ماشاالله
:مادرم جواب داد
.دست شما را مي بوسد
كه من اصلا دلم نمي حواست ببوسم. چاي را با نهايت دقت جلوي مهمان ها گرفتم. به ترتيب اهميت. اول جلوي مادر داماد كه غبغب انداخته و بالاي اتاق نشسته بود. بعد جلوي خواهر داماد كه يا از عروسشان بزرگتر بود يا زشتي بيش از حدش اين طور نشانش مي داد. بعد جلوي عروس بزرگ كه بسيار زيبا، متين و با شخصت بود و آخر سر جلوي
:دايه سياه كه بلافاصله احساس كردم دوستش دارم. او هم در حالي كه با لبخند چاي بر مي داشت گفت ماشاالله، پير بشوي دخترم. چاي دختر پز است؟ -
.بايد به اين شوخي لبخند مي زدم تا ببيند دندان هايم رديف و مرتب است
.به به، چه دندان هايي، مثل مرواريد هستند
دايۀ خودم دم در اتاق دست به سينه ايستاده بود. برگشتم تا با سيني چاي بيرون بروم. مادر داماد به صداي بلند
:گفت
.كجا محبوبه خانم؟ تشريف داشته باشيد چند دقيقه خدمتتان باشيم
:سيني را به دايه جانم دادم كه از اتاق بيرون برد. مطيعانه برگشتم. دايۀ سياهپوست آغوش گشود
.بيا دختر جان ببوسمت. من ارزوي همچو روزي را براي پسرم داشتم
زير بغل مرا گرفت و هر دو گونه ام را محكم بوسيد و رطوبت دهان خود را بر آن باقي گذاشت. مي دانستم مي خواهد ببيند زير بغلم عرق نكرده؟ دهانم بو نمي دهد؟ آزمايش ها همه نتيجۀ خوب و مثبت داشتند. آخر مادرم آن قدر به من عطر زده بود كه آن بيچاره هم مطمئنا تا شب مثل من سر درد داشت. نشستم. دستم را روي دامنم گذاشتم و سرم را پايين انداختم و با صداي نرم و ملايم، با بله و نخير، به سوالات پاسخ دادم. چه دختر سر به زيري؟!
:مادرم گفت
.باقلوا ميل بفرماييد. محبوب جان خودش پخته
تمام هنر من در باقلوا پختن بردن دايه به انبار، باز كردن قفل در حلب قند و شكر و تحول پسته و بادام به او در آخر
.هم بريدن باقلوا در سيني و ريختن شيرۀ شكر روي آن بود
:چشم هاي خواهر شوهر سرا پاي مرا در نورديد
.به به، چه باقلوايي! توي دهان بگذاري آب مي شود
:جاري آينده براي اين كه مبادا بگويند حسود است گفت
.معلوم است كه از هر پنجۀ محبوبه خانم هنر مي بارد. هم خوشگل هستند و هم هنرمند
سرم را بلند كردم و او را نگاه كردم. الحق كه زيبا بود. چشمان مخمور سياه، ابروهاي پهن پيوسته، بيني قلمي، لب
:هاي گوشتالود و پوستي بسيار لطيف و سفيد. نزهت كه كنار مادرم نشسته بود با نكته سنجي گفت
.خوب معلوم است. خانم بزرگ خوش سليقه هستند. عروس ها را دست چين مي كنند
و عروس خوشگل با ناز لبخندي شيرين زد و سرخ شد. زير چشمي به خواستگارهايم نگاه مي كردم. به خودم مي گفتم آيا اين خانم اي محترم متشخص، با همه دنگ و فنشان به خيالشان هم مي رسد كه من آرزو دارم همسر شاگرد نجار محله باشم. كه دلم مي خواهد به همۀ اين زندگي با تمام خدم و حشم و قر و فر آن پشت پا بزنم؟ دلم مي خواهد اين خانم هاي آراستۀ محترم را كه غرق عطر و جواهر هستند كنار بزنم و دوان دوان به آستانۀ ان نجاري كوچك و تاريك و محقر كه از دودۀ چراغ سياه است بروم و مثل سگ پاسبان كنار پاشنۀ در آن بخوابم؟ فقط بخوابم و او را تماشا كنم كه چوب ها را اره مي كند و موهاي خوش حالتش آزاد و رها روي پيشاني افتاده و تاب مي خورد .
كه فقط عطر چوب را به مشام بكشم؟ خدا مي داند كه آن دكان كوچك براي من چه قصري بود. وي چوب چه
.عطري بود و تمام مغازه چه غرفه اي بهشتي
:خانم بزرگ – شازده خانم – از پسر خود شروع به تعريف كرد. مادرم گفت
.محبوب جان، باز هم چاي بياور
يعني ديگر بس است. از اتاق بيرون برو تا نگويند دختر سبك بود، شوهري بود، سرتق نشسته بود و از اول تا آخر
.گوش مي داد و قند توي دلش آب مي شد
:داشتم از كنار صندلي مادر داماد رد مي شدم كه دستم را گرفت
نه جانم. كجا؟ بنشين همين جا پهلوي خودم. حيف اين دست هاي لطيف نيست كه كار بكند؟ آهان، روي همين
.صندلي بنشين. بازك الله. دايه خانمت زحمت چاي آوردن را مي كشد
:نخير، بدجوري مرا پسنديده بودند. مادرم در حالي كه از خوشحالي روي پا بند نبود گفت
واي خانم جان، چاي آوردن هم كار شد؟ دست كه با چاي آوردن خراب نمي شود! اين حرف ها را جلوي رويش
.نزنيد، لوس مي شود و بعد از اين بايد گذاشتش طاقچه بالا
و خنديد. مادرم اطوار و رفتار جذاب و تو دل برويي داشت. نمي دانم چه طور بود كه با هر كه حرف مي زد دلش را
:مي برد. تظاهر نمي كرد. اين طرز رفتار در خميره اش بود. خودش هميشه مي گفت
.والله من دل همه را توانستم نرم كنم الا دل كشور خانم را
:عمه ام را مي گفت. شاهزاده خانم گفت
.بايد هم بگذاريدش طاقچه بالا. جاي همه عروس هاي من آن بالا بالاهاست
:نزهت خنديد و رو به زن جوان و زيبا كرد و گفت
.پس خوش به حال شما
عروس خانم قري به سر و گردن داد و لبخند تلخي زد. نه هان گفت و نه نه .يعني «تو خود حديث مفصل بخوان از
!اين مجمل.» يعني شاهزاده خانم از آن مادر شوهرها هستند
:شاهزاده خانم مثل كسي كه بخواهد اتمام حجت كند گفت