بامداد خمار

فصل پنج

از زن ها اين طوري مي مردند ... مثل حالا نبود كه حكيم و دوا سر هر كوچه باشد

خلاصه در آن موقع من پانزده ساله بودمو روي يك سنگ هزار تا چرخ مي زدم. سرحال و سر دماغ بودم. معناي

... شوهر را نمي دانستم. فقط مي دانستم كه اگر يكي دو سال ديگر هم بگذرد، پير دختر مي شوم

.سودابه قهقهه زد. عمه جان هم مي خنديد ·

بله، هر زمان اقتضايي دارد. آن موقع هيجده ساله ها و بيست ساله ها پير دختر بودند. مادرم دستور داد فيروز خان كالسكه را اماده كند. رفت كه براي من پارچه بخرد و دايه را هم با خود برد. وقتي برگشت، مثل هميشه به صندوقخانه رفت تا چادرش را بردارد و آن جا بگذارد. من هم به دنبال او و دايه كه پارچه ها را مي آورد رفتم تا

.ببينم مادرم چه دسته گلي به آب داده و چه خريده

:مادرم در حالي كه چادر از سر برمي داشت به دايه گفت

!همه روز به روز پيرتر مي شوند دايه خانم. اين پيرمرد نجار سرگذر چه چوان شده

:و خنديد. سر به سر دايه مي گذاشت. دايه گفت

چه حرف ها مي زنيد. اين كه آن پيرمرده نيست. آن بيچاره نا نداره راه بره. دائم يك گوشه داراز كشيده .دستش به دهانش نمي رسه ولي پول نان شبش را بالاي دود و دم ميده. حالا هم رفته خوابيده خانه و دكان را سپرده

.دست اين يك الف بچه. مثلا شاگرد گرفته

:مادرم گفت

.پسر با نمكي است

همين. همه فراموش كرديم. گاه با خودم مي گويم شايد همين يك جمله مادرم شعله را روشن كرد. شايد همين

.حرف مرا كنجكاو كرد و به صرافت انداخت. شايد هم قسمت بود

خياط آمد. زن چاق خوش رو و خوش اخلاق با قيافه اي نوراني بود. خدا رحمتش كند. تا توانست تملق مادرم را گفت و قربان صدقه من رفت. من تازه از خواب بيدار شده بودم. سيني صبحانه جلو رويم پر از نان قندي و كره اي كه از ده مي آوردند و پنير خيكي و مربا بود. دايه پشت سر هم براي من و مادر و خواهر كوچك ترم چاي مي ريخت. من و خواهرم مي خورديم و مادرم عق مي زد .دايه و خياط يك صدا قربان صدقه اش مي رفتند تا بخورد و جان بگيرد .آخر سر مادرم خسته و ما سير شديم. سيني ديگري براي انيس خانم خياط آوردند. ما بيرون رفتيم تا او به ميل دل ناشتايي بخورد. مي دانستيم در خانه اش صبحانه خورده ولي اي صبحانه كجا و آن كجا؟ واقعا كه ارزش دوباره .خوردن را داشت

مادرم براي ناهار مهمان داشت. خاله ها، زن عمو، عمه جان و زن دايي مي آمدند. از آشپزخانه آن سوي حياط بوي مرغ و برنج اعلاي رشتي و روغن كرمانشاهي مي آمد و همه را مست مي كرد.مادرم پاي اسباب بزك روي چهار پايه نشست .يادم مي آيد دور تا دور اتاق مهمانخانه اندورني را كه ما به آن پنجدري مي گفتيم، مبل هاي سنگين از مخمل سرخ جا داده بودند. در برابر هر دو مبل يك ميز چوب گردوي نسبتا كوچك قرار داشت. تابستان ها در اتاق نشيمن كه دور تا دور آن مخده چيده بودند مي نشستيم. مخده ها گلدوزي شده و پشتي ها مرواريد دوي شده بودند.

زمستان ها كرسي بود. در زمستان ها پدرم دوست داشت كنار بخاري ديواري در پنجدري بنيند، صداي ترق ترق

.هيزم ها را گوش كند و من برايش كتاب حافظ يا ليلي و مجنون و نظامي را بخوانم. خيلي با صفا بود

زن فيروز درشكه چي كه به خاطر پوست تيره اش به او دده خانم مي گفتيم جعبه بزك مادرم را آورد و خودش بادبزن به دست بالاي سر او ايستاد. مرتب مادرم را باد مي زد تا مبادا عرق كند و سفيداب و سرخاب روي صورتش

:گل شود. من محو تماشا بودم. مادرم تشر زد

.مگر تو كار و زندگي نداري دختر؟ به چه ماتت برده؟ اين چيزها براي دختر تماشا ندارد

:و در حالي كه سرمه به چشم مي كشيد گفت

.برو پيش انيس خانم. خدا كند لباست تا شب تمام شود

لباسم تا شب تمام نشد. به قول انيس خانم خم رنگرزي كه نبود. از آن جا كه قرار بود غير از دو دست لباس يك چادر وال سفيد گلدار هم برايم بدوزد و همه اين ها لااقل دو سه روزي وقت مي خواست، مادرم از انيس خانم خواست كه اين دو سه شب را در خانه ما بماند. البته انيس از خدا مي خواست. سور و ساتش حسابي در خانه ما به راه بود. ولي بايد يك نفر به پسر و عروسش خبر مي داد. مادرم گفت آقا فيروز با درشكه برود و خبر بدهد .ولي راه دور و كوچه پسكوچه بود. شب هنگام رفتن مهمانها، خاله كوچكم با اصرار خواست كه مرا به خانه خودش ببرد .

.مادرم با اين شرط كه فردا صبح زود براي امتحان لباسهايم برگردم موافقت كرد

:مي خواستيم سوار كالسكه خاله بشويم كه فكري به ذهن انيس خانم خياط رسيد

اگر زحمت نباشد سر پيچ كوچه سوم منزلتان نزديك سقاخانه يك دكان نجاري است. شاگرد دكان منزل ما رابلد است. خانه اش دو سه كوچه بالاتر از كوچه ماست. دم دكان، كالسكه چي يك دقيقه بايستد و به او پيغام بدهد كه .من امشب اين جا مي مانم و بگويد كه به پسرم خبر بدهد. آن وقت ديگر لازم نيست فيروز خان تا منزل ما برودخاله و من و دختر خاله كه تقريبا همسن و سال بوديم شاد و شنگول عقب كالسكه نشستيم. من آخرين نفري بودم كه سوار شدم و طرف راست نشسته بودم. كمي كه رفتيم، پيغام انيس از ياد هر سه ما رفت ولي كالسكه چي وظيفه شناس بود و فراموش نكرده بود. كالسكه نزديك يك دكان كوچك دودزده اي ايستاد. نزديك غروب بود. داخل مغازه از چوب و تخته و خرده چوب و تراشه پر بود. وسط مغازه يك نفر روي يك ميز چوبي كهنه خم شده و تخته اي را رنده مي كشيد. شلوار سياه دبيت گشاد به تن داشت و پيراهن چلوار سفيدش كه روي شلوار افتاده بود تا زانو مي رسيد. آستين ها را بالا زده و موهاي بلندش كه روي پيشاني ولو شده بود با هر حركت سرش كه روي تخته خم بود موج مي خورد. بيشتر به دراويش شباهت داشت تا يك نجار. آن زمان موي مردها كوتاه و روغن خورده به سر

چسبيده بود مثل موي تمام مردهايي كه من در خانواده خودم مي ديدم. مثل تمام اشراف. ولي اين موها وحشي و رها

.بودند

به صداي ايستادن كالسكه سر بلند كرد و به بالا نگريست. نگاهش از سورچي به سه زن مسافر با چادر و چاقچور و روبنده افتاد و دوباره به سوي كالسكه چي منحرف شد. تعجب كرده بود. اين خانم ها با اين درشكه مجلل چه كار

:مي توانستند با او داشته باشند. كالسكه چي صدا زد

. آهاي جوان

:بي اعتنا جلو آمد و با پشت دست عرق پيشاني را پاك كرد و گفت

!بله

:حركت دستش كه عرق از پيشاني مي سترد به نظرم شيرين آمد. با نمك بود. فقط همين. پيغام را شنيد و گفت

چشم

.نه او با ما حرف زد و نه ما با او. و ديگر از خاطرم رفت

اين چه جور مغزيي است خريده اي دايه جان! مگر من دختر كولي هستم؟ :دايه خانم با اعتراض گفت

.خوب محبوبه جان، من چه مي دانم ننه. گفتي صورتي باشد، نبود. من هم قرمز خريدم

:مادرم با ناراحتي نوار را در دستش گرفت و بالا برد

.آه دايه خانم. من كه مستوره داده بودم

.خوب نداشت خانوم جان

:با حرص گفتم

خودم مي رم مي خرم. از كجا خريدي؟

.از دهانه بازارچه

:مادرم با بي حوصلگي گفت

.با گالسكه برو كه زود برگردي

:دايه خانم گفت

.واي خانم جان، دو قدم راه كه بيشتر نيست. خودم باهاش مي روم و مي آيم

از حرف دايه تعجب كردم. زن تنبل چه طور اين قدر زرنگ شده بود؟ نگو كه نذر داشت براي شفاي سر دردش شمع روشن كند. بيچاره ميگرن داشت. آن زمان كسي چه مي دانست ميگرن يعني چه؟ :انيس خانم به التماس گفت

پس دايه خانم قربان قدمت، ببين آن نجاره پيغام مرا به پسر و عروسم داده يا نه؟ دلم جوش مي زند. اين پسرهيك كمي سر به هواست. در ضمن بگو باز هم برود منزل ما بگويد اگر من دير امدم نگران نوشند، شايد يك روز

.ديگر كارم طول بكشد

حدود ظهر بود. دكان نجاري هنوز بسته بود. پس به دنبال خريد رفتيم و نوار را گرفتيم. وقت برگشتن از دور صداي

:خرخر اره كردن را شنيدم. دايه خانم گفت

خوب. الحمدالله دكان را باز كرده. اي آدم گل و گيوه گشاد! محبوبه جان، صبر مي كني من اين دو تا شمع را

روشن كنم؟

:با بي حوصلگي پا بر زمين كوبيدم. دايه التماس كرد

.قربان قدت بروم الهي، يك نوك پا، صبر كن

.پس زود باش. خيلي طولش نده

مي خواهي تو پيغام انيس خانم را به شاگرد نجار بدهي تا من هم شمع را روشن كنم؟ ولي به خانوم جانت نگويي

.من داشتم شمع روشن مي كردم ها. بگو دايه جان خودش با نجار صحبت كرد. باشه؟ وگرنه پدرم را در مي اورد

:با بي حوصلگي گفتم

.